Umowa zlecenie jest kolejną – obok umowy o dzieło – umową cywilnoprawną, wykorzystywaną często jako zamiennik umowy o pracę, dlatego też jest określana jako tzw. „umowa śmieciowa”. Jednak umowa zlecenie wykazuje różnice w stosunku do umowy o dzieło, a różnice dzielące ją umowy o pracę są jeszcze większe. Zawieranie umowy zlecenia reguluje Kodeks cywilny (analogicznie jak umowy o dzieło). Jednak umowa zlecenia jest określana jako umowa starannego działania – w przeciwieństwie do wspomnianej umowy o dzieło, która jest umową rezultatu. Różnica jest więc dość intuicyjna – w umowie zleceniu chodzi o wykonywanie czynności z możliwie największą starannością, umowa o dzieło to wykonanie czynności, czyli osiągnięcie konkretnego efektu (to właśnie jest dzieło). Umowa zlecenie niekoniecznie więc musi prowadzić do osiągnięcia konkretnego rezultatu (bo to jest domena umowy o dzieło). Wiąże się z tym kwestia wynagrodzenia, które w przypadku umowy zlecenia przysługuje już za samo tylko „staranne działanie”, a nie za rezultat tego działania. Tak wiec umowa zlecenie jest trochę bardziej elastyczna od umowy o dzieło i – pod względem swojej specyfiki – bardziej niż umowa o dzieło podobna do umowy o pracę (choć nią nie jest – wobec umowy o pracę jest bardzo dużo). Ponieważ do umów zlecenia stosowane są przepisy Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy, zleceniobiorcy nie obejmują żadne uprawnienia charakterystyczne dla stosunku pracy (prawo do urlopu, okresu wypowiedzenia, minimalne wynagrodzenie, określony czas pracy). Czynności w ramach umowy zlecenia w przeciwieństwie do pracy (wynikającej z umowy przewidzianej Kodeksem pracy) nie trzeba jednak wykonywać samodzielnie – można je powierzać kolejnym wykonawcom. W umowie zlecenia inaczej niż w umowie o pracę nie ma również konieczności wykonywania czynności we wskazanym miejscu. Kolejna różnica to postać zleceniobiorcy: praca może być wykonywana jedynie przez osobę fizyczną, zleceniobiorcą przy umowie zlecenia może zostać zarówno osoba fizyczna, jak i osoby prawne a także inne podmioty posiadające zdolność do czynności prawnych (stowarzyszenia, fundacje). W przypadku umowy zlecenia nie ma miejsca także mocny stosunek podległości wobec zleceniodawcy/pracodawcy, charakterystyczny dla umów o pracę.