W mediach od dłuższego czasu pojawiają się liczne informacje na temat zatrudniania głównie młodych pracowników na tzw. „umowach śmieciowych”, przy czym jako przykład tego typu umowy – zawieranej zamiast typowej umowy o pracę – przedstawia się między innymi umowę o dzieło. Czym jest umowa o dzieło i czym różni się od wspomnianej umowy o pracę? Jakie daje prawa i przywileje? Jakie obowiązki nakłada na strony? Umowa o dzieło jest umową cywilnoprawną, definiowaną przez Kodeks cywilny. Jest to podstawowa cecha odróżniająca ją od umowy o pracę – ta jest definiowana Kodeksem pracy. Umowa o dzieło jest określana umową rezultatu, ponieważ jej celem jest osiągnięcie określonego rezultatu – wykonania konkretnej usługi, przedmiotu lub utworu – dzieło może posiadać charakter intelektualny. W umowie o dzieło przyjmujący zamówienie składa zobowiązanie, że wykona oznaczone w umowie dzieło, a zamawiający zobowiązuje się do zapłaty przewidzianego wynagrodzenia. Oznacza to, że w umowie o dzieło musi zostać określony przedmiot umowy: czyli dzieło, które ma przygotować osoba realizująca umowę. Wysokość wynagrodzenia określona w umowie może być zarówno kwotowa, jak i opisowa – wówczas zamawiający wskazuje własne wymagania i opisuje za jakie dzieło mógłby zapłacić większą sumę, a za jakie mniejszą (istotne chociażby przy umowach o dzieło dotyczących sztuki). Dziełem może być więc na przykład wykonanie świadczenia, przy podaniu rezultatu: nauczenie pewnej osoby określonych umiejętności, przeszkolenie jej, etc., jej efekt rezultat może być – jak już wspomniano – materialny bądź niematerialny (utwór muzyczny, fotografia, program komputerowy, organizacja konferencji, przyjęcia, koncertu). Wobec tego, że umowa o dzieło nie nawiązuje stosunku pracy, nie są z nią związane żadne przywileje pracownicze. W czasie trwania umowy dzieło nie przysługują urlopy, dodatkowe świadczenia, nie jest ona objęta składkami ubezpieczeniowymi. Osoby podpisujące umowę o dzieło nie są również objęte obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.